İran’da, riyalin döviz karşısında rekor seviyede değer kaybı, artan pahalılık nedeniyle 28 Aralık’ta Tahran Çarşısı esnafının başlattığı ve ülke geneline yayılan protestolar/eylemler devam ediyor.
Eylemler son günlerde üniversitelere de sıçradı. Protestoların üniversitelere sıçramasının ardından İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan, enerji tasarrufu gerekçesiyle üniversitelerin ve kamu kurumlarının kapatıldığını duyurdu.
Enflasyonun yüzde 52’ye çıktığı, riyalin dolar karşısında 1,4 milyon riyale gerilediği, 6’ncı gününde devam eden protestolarda, güvenlik güçleri ile yaşanılan çatışmalarda 1’i çocuk 8 yaşamını yitirdi.
Molla rejimi kitle eylemlerini şiddet ile kan ile bastırmaya, engellemeye çalışıyor.
İran’da 2022 yılında Mahsa Amini’nin katledilmesiyle bütün dünyada yankı uyandıran “Jin Jiyan Azadi” ayaklanması yaşanmıştı.
Genç Kürt kadını Amini’nin katledilmesinin ertesinde başlayan gösteriler, eylemler gelişerek güçlendi, kitleselleşti.
Molla rejiminin faşist uygulamalarına karşı biriken öfke, yıllardır ağır yaşam koşulları içinde, yokluk, yoksulluk içinde yaşamak zorunda kalan işçi ve emekçi kesimlerin, işsizlerin… kısaca milyonların mevcut devlete karşı biriken öfkesi Mahsa Amini’nin katledilmesi vesilesiyle açığa çıkmıştı.
Şimdi İran’da yeniden kitlelerin kendiliğinden gelişen hareketi, eylemleri var.
Dünyanın çeşitli ülkelerinde yer yer kendiliğinden gelişen kitle hareketleri yaşanıyor.
Hem İran’da, hem de dünyanın çeşitli ülkelerinde yaşanılan kitle hareketlerinin temel eksikliği, işçi sınıfının savaş kurmay heyeti, işçi sınıfının öncü müfrezesi komünist partinin yokluğudur.
Kitlelerin kendiliğinden gelişen eylemlerine müdahale edebilecek, onları devrimci tarzda yönetip yönlendirebilecek Bolşevik tipte parti/ler eksikliği sadece ülkelerimiz için değil her ülkenin ihtiyacıdır, olmazsa olmazıdır.
Bu eksikliği son dönemde İran faşist molla rejimine karşı kendiliğinden gelişen kitle eylemlerinde de görüyoruz.
İran’daki kitle eylemlerinde eksik olan şey örgütlü, güçlü komünist önderliğin olmamasıdır. Bu olmadıkça kitlelerin eylemleri, isyanı sonuçta emperyalistlerin dünyayı paylaşım dalaşında, ülkelerde egemenlerin iktidar dalaşında araçsallaştırılabiliyor. Nitekim ABD, İsrail eylemlere destek verdiklerini duyurdu. Daha da ileri giden ABD Başkanı Donald Trump, “İran’ın protestocuları öldürmesi durumunda ülkesinin müdahale edeceğini” söyledi.
Kitle eylemlerini araçsallaştırılmasını engellemenin, İran halklarının eylemlerini bir hedefe yönlendirmenin/ulaştırmanın yolu İran’da da devrimci, komünist bir partinin yaratılmasıdır. İran’da da sınıf bilinçli işçiler bütün güçleriyle komünist önderlikler yaratmaya yönelmelidirler. Bu kitle eylemlerinin/ayaklanmalarının başarılı olması için olmazsa olmazlardan birisidir.
Bugün İran’da kitle eylemlerinin Mahsa Amini’nin katledilmesiyle başlayan, başını kadınların çektiği devrimci ayaklanmaya dönüşüp dönüşmeyeceğini önümüzdeki dönemde göreceğiz.
2 Ocak 2026
