Dünyanın en kısa fıkrası,
COP31 İklim Konferansı’nda otopark olması için tarım arazilerine asfalt döküldü!
Kapitalizm önce doğayı sınırsız bir yağma alanına çeviriyor, sonra yarattığı yıkımın üzerine bir kürsü kurup insanlığa “İklimi nasıl kurtaracağız?” diye soruyor.
COP31 bunun en çarpıcı örneklerinden biridir.
Burjuvazi ve onun devletleri, bir yandan fosil yakıt şirketlerinin, enerji tekellerinin, maden şirketlerinin ve dev sanayi kuruluşlarının kâr düzenini korurken, diğer yandan emekçiye “daha az tüket, daha az uç, plastik kullanma, karbon ayak izini küçült” diyor.
Yani yıkımın sorumluluğunu yaratan sınıftan alıp, yıkımın bedelini ödeyen sınıfa yüklemek istiyorlar.
Bu düzenin ikiyüzlülüğü artık saklanamayacak kadar açıktır.
İklim Konferansı’nın yapılacağı alanın çevresindeki tarım arazileri kamulaştırılıyor; ardından verimli toprakların üzerine asfalt dökülerek otopark yapılıyor.
Bir tarafta “iklim krizi” konuşuluyor, diğer tarafta gıda üretiminin temelini oluşturan topraklar asfaltlanıyor.
İşte kapitalizmin çevre politikasının kısa özeti budur:
Konferansta doğayı kurtarırlar, dışarıda doğayı talan ederler.
Çünkü kapitalizm açısından doğa, insanlığın ortak yaşam alanı değil; sermayenin üzerinde kâr gerçekleştireceği bir kaynaktır.
Orman maden olur,
Tarım arazisi ranta dönüşür,
Su şirketlerin malı olur,
Enerji birkaç tekelin kâr kapısına çevrilir,
Kentler betonlaşır,
Emekçinin yaşam alanı sermayenin yatırım alanına dönüşür.
Sonra bütün bunların hesabını yine halka keserler.
“Karbon ayak izinizi küçültün!”
Peki özel jetlerle dünyayı dolaşan milyarderlerin karbon ayak iziyle, işe otobüsle giden işçinin karbon ayak izi nasıl aynı olabilir?
Sorun tek tek insanların ne kadar plastik kullandığı değildir. Sorun, üretimin hangi toplumsal sınıfın çıkarına göre örgütlendiğidir.
Kapitalist üretimin pusulası ihtiyaç değil kârdır. Daha fazla kâr için daha fazla üretim, daha fazla üretim için daha fazla hammadde, daha fazla enerji ve daha fazla doğa talanı gerekir.
Bu nedenle kapitalizmle ekolojik yıkım arasındaki ilişki tesadüfi değildir.
Doğayı yok eden şey yalnızca kötü yönetim değil, kâr üzerine kurulu üretim düzenidir.
Bugün kapitalistler insanlığa “yeşil dönüşüm” vaat ediyor. Ancak onların yeşili de metalaştırılmış bir yeşildir. Karbon piyasaları, yeşil tahviller, çevre teknolojileri ve yeni yatırım alanları üzerinden doğanın kendisi bile yeni bir sermaye birikim alanına dönüştürülüyor.
Yani kapitalizm, yarattığı krizi bile kâr fırsatına çevirmeye çalışıyor.
Marksist açıdan mesele açıktır:
İnsanlığın doğayla kurduğu ilişki, kapitalist mülkiyet ilişkilerinden bağımsız düşünülemez.
Üretim araçları özel mülkiyetin ve sermayenin egemenliğinde kaldığı sürece, doğanın korunması kârın izin verdiği sınırlar içinde tutulacaktır.
Bu yüzden işçi ve emekçilerin mücadelesi yalnızca ücret, çalışma koşulları ve sosyal haklar mücadelesi olmamalıdır. Yaşam alanlarının, suyun, toprağın, ormanın ve geleceğin savunulması da sınıf mücadelesinin olmazsa olmaz parçasıdır.
İşçi ve emekçilerin artık şu basit gerçeği görmesi gerekiyor:
Sermaye dünyayı yok ederken bizi tasarrufa çağırıyor!
Sermaye doğayı yağmalarken bizi plastik pipetle suçluyor!
Sermaye özel jetlerle uçarken bize toplu taşıma dersi veriyor!
Sermaye tarım toprağını asfaltlarken bize iklim ahlakı öğretiyor!
Bu düzenin çevre zirvelerinden gerçek bir kurtuluş çıkmaz!
Çünkü kapitalizm, kendi yarattığı ekolojik krizi ortadan kaldırmakla değil, onun içinden yeni kâr alanları yaratmakla ilgilenir.
Gerçek çözüm, sermayenin doğa üzerindeki egemenliğini sona erdirmekten geçer.
Toprağın, suyun, ormanın ve enerjinin sermayenin kâr hesabından çıkarılıp toplumun ortak çıkarına bağlandığı; üretimin özel kâr için değil insanlığın ihtiyaçları için örgütlendiği bir düzen kurulmadan bu yıkım durdurulamaz.
Bu nedenle mesele yalnızca “daha çevreci kapitalizm” istemek değildir.
Mesele, kapitalizmin kendisine karşı mücadeledir.
Çünkü artık soru şudur:
Ya sermaye kâr etmeye devam edecek ve dünya yok olmaya doğru gidecek ya da sermayenin egemenliğine son verilecek ve insanlık yaşayacak.
İnsanlığın geleceği, COP kürsülerinde değil, emeğin ve halkın örgütlü mücadelesinde kurulacaktır.
Çevre sorununda da alternatif ya sosyalizm, ya emperyalist barbarlık içinde çöküştür.
12 Kasım 2026
YDİ Çağrı okuru.
