[Aşağıda bir okurumuzdan gelen, ABD/İsrail’in İran’a yönelik başlattığı savaşı değerlendiren yazıyı yayımlıyoruz. Okurumuz, emperyalist savaşı esas olarak ABD ve İsrail üzerinden tanımlamakta; İran’daki rejimi dinci olarak nitelemesine rağmen genel olarak direnişi İran halkının direnişi olarak ele almaktadır. Bu değerlendirmeyi hatalı buluyoruz. Söz konusu savaş iki taraf açısından da haksız bir savaştır. Bu savaşta ulusal moment –ki bu da büyük ölçüde Pers milliyetçiliğiyle sınırlıdır–, saldırıya uğrayan devletin egemenliğini koruma savaşı, savaşın karakterini belirlememektedir. Bu savaş, yeniden paylaşım mücadelesinin bir parçasıdır.
Yazıda savaşın yarattığı yıkım, sivil kayıplar konusunda yapılan tespitler doğrudur. Uluslararası hukukun ihlali konusunda yapılan tespitte bizce, uluslararası hukuk denen şeyin hiçbir zaman emperyalist büyük güçler açısından başkalarını baskı altına almak için, bir araç olduğu, kendilerini bağlamadığı unutulmamalı, unutturulmamalıdır. ABD/İsrail’in İran’a yönelik saldırısı kuşkusuz emperyalist bir saldırı bir haydutluktur ve buna karşı çıkmak gereklidir.
Bununla birlikte, yazının önemli bir eksikliği olduğunu düşünüyoruz. Metinde İran’daki molla rejimine dair eleştirel bir değerlendirmeye yer verilmemektedir. Oysa İran’daki mevcut siyasal yapı; uzun yıllardır süregelen baskıcı uygulamaları, özgürlükleri sınırlayan niteliği ve diğer halklar üzerinde baskı uygulayan faşist-dinci bir devlettir. Molla rejimi İran’da Kürtler başta olmak üzere farklı halklara yönelik baskıcı ve otokratik bir yönetim kurmuş, muhaliflere yönelik idamlarla anılır hâle gelmiştir.
Ayrıca İran, yaklaşık yarım asırdır Ortadoğu’da bölgesel bir güç olma hedefi doğrultusunda hareket eden bir devlettir. Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen gibi ülkelerde vekil güçler üzerinden yürüttüğü politikalar ve bu güçlere sağladığı destek, bölgedeki çatışmaların önemli unsurlarından biridir. Bunun yanında Çin ve Rusya ile geliştirdiği ilişkiler de dikkate alındığında, rejimin uluslararası güç dengeleri içindeki konumu daha açık görülmektedir. Bu çerçevede Ortadoğu’daki tabloyu tek taraflı değil, farklı güç odaklarının karşı karşıya geldiği çok katmanlı bir çatışma olarak değerlendirmek gerekir. Bu savaş değişik emperyalist, gerici güç odakları arasında yürüyen bir savaştır.
Bizce ilkesel bir tutum; hem emperyalist saldırganlığa karşı çıkmayı hem de bölgedeki baskıcı ve gerici rejimlere karşı net bir duruş almayı gerektirir. Bu iki yaklaşım birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.
Ayrıca İran’da yaşanacak bir dönüşümün dış müdahalelerle değil, İran halklarının kendi mücadelesiyle gerçekleşmesi gerektiğini düşünüyoruz. Dış müdahalelerin bölge halklarına bugüne kadar getirdiği sonuçlar ortadadır. Bu nedenle dış müdahaleye karşı çıkmak ne kadar doğruysa, içerideki baskıcı ve otoriter yapıyı görmezden gelmek de o kadar sorunludur.
Öte yandan, bugün yaşanan savaşı yalnızca tek taraflı bir “direniş” olarak tanımlamak doğru değildir. Ortada, farklı güçlerin kendi çıkarları doğrultusunda hareket ettiği daha karmaşık bir tablo bulunmaktadır. İran da bu tabloda bölgesel güç olma hedefiyle hareket eden bir aktördür. Bu nedenle süreci “anti-emperyalist bir savaş” olarak nitelemek doğru değildir.
Sonuç olarak, İran’daki mevcut rejime dair değerlendirme içermeyen bu metnin eksik kaldığını düşünüyoruz. YDİ Çağrı]
İRAN’DAN KAPİTÜLASYONA HAYIR!
Amerika ve İsrail’in İran’a karşı açtığı savaş bir ayı geride bıraktı. Bu savaş yalnız bölge ile sınırlı olmaktan çıktı. Daha şimdiden bu savaşın bilançosu çok ağır.
Son durum; Trump-Netanyahu’nun bu savaştan nasıl çıkacakları belirsiz. “Birkaç günde bu iş bitecek” diyen bu Epstein ve mesihçi çetenin İran’ı teslim alma hayalleri boşa çıktı.
Devam eden bu savaş küresel planda ekonomik enflasyonu, siyasi krizleri derinleştiriyor. Bu savaşa karşı birçok ülkede insanlar ayağa kalkıyor. Yalnız Amerika’da savaşa ve Trump yönetimine karşı üç bin gösteride 7 milyon insan yürüdü.
Amerika ve İsrail’in yarattığı bu savaş küresel çapta ülkelerin ekonomik ve siyasal yapılarını etkiliyor. Akaryakıt fiyatları neredeyse ikiye katlandı, fiyat artışı diğer birçok ürüne de sıçradı.
Bu savaşın sonucu Amerika kamuoyunda ve ekonomik piyasalarda büyük bir kaos ve güvensizliğe yol açıyor. Ortaya çıkan bu tablo karşısında Trump, 2 Nisan’da bir basın toplantısı (algı operasyonu) düzenledi. Trump’un öne çıkan sözleri şöyle: “…bu savaşta zafer kazandık… bütün kartlar elimizde… artan petrol fiyatları geçicidir… İran rejiminin başını kopardık… nükleer, askerî tesislerini, devlet kurumlarını çökerttik, SİHA’ları ve balistik füzeleri yok ettik… İran’ı taş devrine göndereceğiz… bu savaş iki, üç hafta daha sürebilir…” dedi ve emin olmadığı bu süre için Trump, Amerika’nın daha önceki savaşlarından da örnekleri sıraladı: “Kore, Vietnam ve Irak gibi savaşların onlarca yıldan fazla sürdüğünü” belirtti, fakat bu savaşların nasıl bittiğini ve neye mal olduğunu ve sonuçta Amerika’nın bu savaşlarda ne elde ettiğini görmezden geliyor.
Trump, İran’ın kapattığı Hürmüz Boğazı’nı açmayı başaramayınca başka devletleri ve NATO’yu yardıma çağırdı. Kimse böyle büyük bir riski göze alamayınca onları “korkaklıkla” suçladı ve sonuçta Netanyahu ile Trump yalnız kaldılar. Trump, petrol ihtiyacı olan ülkelere de şu mesajı veriyor: “Petrol ihtiyacınızı Körfez’e gidin alın”, yoksa “gelin bizden alın” diyor. Yapılan bu basın toplantısında Trump’ın başından sonuna kadar konuşmaları çelişkili, abartılı, perspektiften yoksun; umduğunu bulamayınca suçu başkalarında görüyor.
Hatırlanacağı gibi B. Obama döneminde nükleer silahların sınırlandırılması konusunda mutabakata varılmıştı ve karşılığında İran’a konan ambargonun kaldırılması şartı vardı. Bu anlaşmada Almanya, Fransa, İngiltere, Çin ve Rusya’nın imzaları da var.
D. Trump, birinci kez 2015’te başa gelir gelmez bu anlaşmayı tek taraflı feshederek İran’a ambargo uyguladı.
Bu yılın 28 Şubat’ında Amerika–İsrail, İran’a ani bir savaş açtı. Bu ilk saldırıda 86 yaşındaki dinî lider A. Hamaney ailesi ile bazı önemli kadroları hedef alındı. Bir okula isabet eden bombadan 175 küçük kız çocuğu can verdi. Savaş suçu sayılan bu katliam Batı’nın egemen medyasında konu bile olmadı. Eğer Ukrayna’da bu kadar çocuk Rusya tarafından vurulmuş olsaydı Batı hükümetleri, medya tekelleri ve sivil toplum kuruluşlarının tavrı böyle mi olurdu?
İran, yönetimi ne olursa olsun özgür bir devlettir. Bu devletin egemenliğine ve içişlerine yapılan müdahale âmâsız, fakatsız illegal, savaş suçudur. Saldırıya uğrayan her devlet gibi İran’ın da meşru savunma hakkı vardır. Amerika–İsrail saldırısına Avrupa hükümetlerinin çoğu sessiz ve zımni onay verdiler. Avrupa’da İspanya, bu savaşın uluslararası hukuk ve normları ihlâl ettiğini açıkça söyleyen tek devlettir.
Bu savaştan iki gün öncesine kadar Amerika ve İran heyetleri arasında süren görüşmelerde nükleer silahların sınırlandırılmasının ötesinde Amerika, İran’da rejim değişikliğini (Venezuela’da yaptığı gibi) yanı sıra daha başka ağır şartları dayattı. İran bu şartları kendi içişlerine müdahale olarak gördü ve sert bir şekilde reddetti. Bu görüşmeler devam ederken Amerika bir taraftan da savaşa hazırlanıyordu.
İran, Trump’a “Savaş istemiyoruz ama savaştan da korkmuyoruz, elimiz tetikte; eğer saldırıya uğrarsak savaşı bölgede Amerikan üsleri bulunduran bütün ülkelere yayacağız” dedi. İran’ın bu uyarılarını ne Washington ne de Tel Aviv’dekiler ciddiye aldı.
Amerika–İsrail bir aydan beri sürekli İran’ın yüzlerce şehir ve kasabasını durmadan bombaladı. Son günlerde İran, Amerika’nın birkaç bombardıman uçağını ve helikopterini vurdu. Amerika ve İsrail saldırıları yalnızca devlet makamları, askerî ve güvenlik kurumlarıyla sınırlı değil; Gazze’de olduğu gibi okullar, hastaneler, elektrik santralleri, su depoları, köprüler, sivil halkın konutları, ticaret merkezleri, rafineriler ayırımsız bombalanıyor. Savaşın hiçbir kuralına uymayan bir öç alma savaşına dönüşüyor; güçleri el verse bu haydut çete, köleci dönemin barbarı B. İskender gibi İran’ı yakıp yıkmaktan çekinmezler.
İran bu savaşın en başında ortaya koyduğu stratejiyi harfiyen uyguluyor; Körfez bölgesinde bulunan tüm Amerikan üsleri, elçilikleri, havaalanlarını, gemileri, uçaklarını vurdu ve İsrail’in o meşhur Demir Kubbe’sini, milyarlık radar sistemini daha ucuz SİHA’lar ve balistik füzelerle deldi, işlevsiz hâle getirdi ve İsrail içinde de birçok yeri; askerî tesisleri, havaalanlarını, Hayfa Limanı’ndaki rafinerileri ateşe aldı. Ayrıca İran son günlerde kendi semalarında Amerika’nın son teknolojik uçaklarını ve helikopterlerini vurdu. Bu ağır darbe karşısında Trump’un sesi kesildi.
Jeostratejik uzmanlara göre Körfez ülkelerinde Amerika’nın en güçlü ve yoğun askerî tesislerinin İran tarafından vurulması olayı, İkinci Dünya Savaşı’nda Japonların Amerikan Pearl Harbor üssüne yaptığı saldırıyı anımsatıyor.
İran en büyük kozunu, dünya petrol ve gazının %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı kapatmakla oynadı.
İran, geçen yıl on iki gün savaşından beri bu savaşa hazırlıklıydı. Sanıldığı kadar İran rejimi bir tek adama bağlı değil; iktidar yatay ve ademimerkeziyetçi bir yapıya göre örgütlendirilmiş. Karizmatik liderlerin kaybında yerleri hızla dolduruluyor. Emir-komuta otonom olarak birçok alana yayılmış durumda. Coğrafi yapısı düşmanlarına karşı İran için büyük bir avantaj sağlıyor.
Körfez ülkeleri İsrail ve Amerika’nın İran’a saldırısına ev sahipliği yapıyorlar; bunun için bu savaşta en çok zarar gören ülkelerdendir. Amerika tarafından korunamadılar, sonuçta yalnız kaldılar. Egemenliğini Amerika’ya dayanarak sürdürmeye çalışan diğer bağımlı ülkeler için de bu tarihî bir derstir.
İran İslam rejimi, birçok ulustan oluşan kitlelerin haklı başkaldırılarını her defasında kanla bastırdı. Amerika–İsrail sahte kurtarıcı rolünde, İran’daki kargaşalığı kışkırtarak hedeflerine daha rahat varmayı denedi. Fakat İran halkı muhalefetiyle gördü ki bu savaşın esas amacı mola rejimini düşürmekten çok, Şah rejiminin yıkılmasıyla kaybettiği avantajlara tekrar sahip olmaktır. Trump için rejim değişikliği de önemli değil; istediği, Venezuela’da olduğu gibi çıkarına uygun bir rejim. Bu dinci olmuş, olmamış önemli değil ve şimdi bunu açık açık söylüyor.
Bu savaş konusunda İran’dan iki devrimci ve ilerici örgüt görüşlerini sosyal medyada yayınladılar; bu görüşlerin özetini sunmak istiyoruz: Biri İran Komünist Partisi (TUDEH), diğeri Komala-İran Komünist Partisi Kürdistan Örgütü.
TUDEH en başta bu emperyalist saldırıyı kınıyor ve savaşın binlerce insanın ölümüne ve üç milyon insanın da evlerini terk ettiğini belirtiyor: “…saldırı öncesinde İran’ı istikrarsızlaştırmak için rejim değişikliği ile iç savaşı kışkırtarak ülkenin toprak bütünlüğünü zedelemek gibi çeşitli senaryolar… Mücahidin Halk ve Kürt örgütlerini sürece dâhil etme, İran içinde silahlı çatışmayı kışkırtma… Emperyalist saldırganlığa karşı ulusal birliği güçlendirmek ve iç savaş çıkaranlara karşı hem vatansever hem de devrimci bir görevdir. Saldırganları püskürtmek, barışı sağlamak ve diktatörlüğe karşı mücadeleyi örgütlemek ancak bu ulusal birlik sayesinde mümkündür” diyor TUDEH.
Komala-Kürdistan Örgütü ise: “…Bu nedenle İran Kürdistanı’nın küresel ve bölgesel güçlerin vekâlet savaş alanına dönüşmesi halkın özgürlüğüne yaramayacak, aksine bu bölge halkı ve tüm İran’daki özgürlük hareketi için büyük bir felaket doğuracaktır… ABD ve İsrail ittifakında yokuz… Mücadelemiz özgürlük, eşitlik ve kendi kaderini tayin hakkı içindir; ABD ve İsrail gibi devletlerin hedeflerini ilerletmek için değil… Gerçek müttefiklerimiz işçiler, kadınlar, gençler, öğretmenler, ezilen halklar ve tüm özgürlük güçleridir; her gün politikalarını değiştiren devletler değil…” değerlendirmesini yapıyorlar.
Devrimci tavır, bu emperyalist savaşı teşhir etmektir. İran’da yaşayan halkların; kadınıyla, Kürdüyle, Azeri’siyle, Belucisiyle bir bütün olarak özgürleşmesi Amerika ve İsrail bombaları altında gerçekleşemez. Bu gibi savaşların verdiği acı sonuçlar Irak’ta, Libya’da, Afganistan’da, Suriye’de, Filistin’de, Lübnan’da yaşandı ve hâlâ devam ediyor.
Çeşitli milliyet ve azınlıklardan oluşan İran halklarının gerçek özgürlüğü işçi sınıfı önderliğinde, kendi bağımsız örgütlü gücüyle uzun süren bir devrim ile ancak gerçekleşebilir görüşündeyiz.
Bu haksız, emperyalist-siyonist savaşa hemen dur demeliyiz!
Amerika ve İsrail, defol İran’dan!
Yaşasın İran halklarının emperyalist savaşa karşı kahramanca direnişi!
Yeni Dünya Çağrı Okuru Ali Cemal
