Brezilya donanmasına ait NAe Sao Paulo isimli uçak gemisinin gövdesi, açık artırmayla Türkiye’deki gemi söküm tersanesi Sök Denizcilik ve Tic. A.Ş.’yi temsilen Rio de Janeiro şirketi Cormack Maritima tarafından satın alındı.
Sao Paulo 31,5 bin groston tonajlı, 280 metre uzunluğunda, 62 yaşında bir nükleer-askeri uçak gemisi.
Sao Paulo gemisinde 900 tondan fazla asbest ve asbest içeren malzeme olduğu belirtiliyor.
Türkiye’de gemi söküm işlemleri İzmir Aliağa’da bulunun gemi söküm işletmelerinde yapılıyor.
Bu işletmelerde çalışan işçiler ağır ve sağlıksız koşullarda, düşük ücretler karşılığında çalıştırılıyor.
Bu işletmeler emniyet, güvenlik, çevre, halk sağlığı konularında sınıfta kalıyor. Gemi sökümü gelişmiş kapitalist ülkelerde kuru havuzlarda yapılırken, Türkiye’de karaya oturtulmuş gemilerin sahilde sökülmesi ile gerçekleştiriliyor.
Sorun sadece asbest değil. Söküm aşamasında tehlikeli kimyasal bileşikler ve kirleticiler, ağır metaller, ağır yağlar, dioksinler, furanlar ve nükleer bulaşlar açığa çıkıyor ve bunlar asbestten daha tehlikeli.
Asbest uzun vadede akciğer kanseri veya solunum organlarını çevreleyen tabakalarda görülen kanserlere yol açıyor.
Aliağa’da Çevre Bakanlığı’nın verilerine göre 2016-2021 arası beş yılda 714 gemi söküldü ve oldukça az olduğu ifade edilen; 250 tonu asbest olmak üzere, 74 bin 325 ton tehlikeli atık bertaraf usulüne göre bertaraf edildi. Yani Aliağa’da her yıl onlarca Sao Paulo sökülüyor.
Gemi söküm işletmelerinden petrol ve yağ, ağır metaller çevreye bulaşıyor. Söküme gelen geminin sintine sularında, gemi tipine bağlı genel olarak, dizel yakıt, yağlama yağları, gres yağı, çözücüler, boyalar, temizlik maddeleri bulunabilir. Bu maddeler bulaştıkları ortamlarda kirliliğe neden olur ve canlı hayatını önemli derecede etkiler. Yine sökümü yapılan gemilerden çevreye evsel nitelikli atık sular da bulaşmakta ve bu atık sular özellikle kıyı sularında organik madde, azot ve fosfor artışına neden olur.
Asbest yanmazlık özelliği, yalıtım güçlü kimyasal olarak nötr olmasından dolayı gemilerde makine dairesinin, mürettebat kamaralarının yalıtımında, boruların ve elektrik kablolarının izolasyonunda kullanılmıştır. Asbest fiberleri havada solunur durumda olduğunda insan ve çevre sağlığı açısından tehlikeli ve öldürücü hastalıklara neden olur. Solunan fiberler akciğer kanserine varan çeşitli hastalıklara yol açarlar. Özellikle gemi inşa ve gemi söküm işlerinde çalışan işçilerde, gemi söküm alanlarından etkilenen çevrede yaşayanlarda mezatolemya (akciğer zarı kanseri) ve akciğer kanseri gibi hastalıklarının oluşma riski oldukça yüksektir.
Gemi sökümü sektörü işçilerin kanı üzerinde yükseliyor. Ağır sömürü koşulları altında çalışan işçiler çeşitli hastalıklara yakalanıyorlar.
Sermaye kâr elde edecek diye ağır sömürü, çevre tahribatı, doğa talanı yapılıyor.
İşçi, çevre, halk sağlığı bir bütündür ve paradan daha değerlidir!
Kapitalizm kâr uğruna dünyanın her tarafında doğayı ve doğal yaşamı yok etmeye devam ediyor. Onlar için gölgesi para etmeyen her ağaç yok edilmelidir.
Kapitalist üretim tarzı doğanın tahrip edilmesinden esas sorumludur.
Doğayı korumak ve insan gibi bu dünyada yaşayabilmek için kapitalizme karşı mücadele etmek, kapitalizmi ait olduğu yere mezara gömmek zorundayız.
Kaynak: Asbest Söküm Uzmanı Deniz İpek’in Evrensel gazetesinde yayımlanan yazısı
2 Ağustos 2022
